Wat is nu eigenlijk kunst?

Op de Biënnale van Berlijn zag ik veel activistische kunst. Je moest veel tekst lezen om te begrijpen wat er bedoeld werd. Dat leidde tot discussie: is er een grens tussen activisme en kunst? Om die vraag te beantwoorden, moet je eerst duidelijk hebben van wat kunst nu eigenlijk is. En dat is al een hele ingewikkelde vraag.

De eerste definitie die ik op internet tegen kom is van Wikipedia (jullie weten dat ik AI vermijd, maar ik vermoed dat die op net zo’n antwoord komt): ‘Kunst is de bewuste creatie van iets moois of betekenisvols met behulp van vaardigheid en verbeelding. Het omvat een breed scala aan menselijke activiteiten, waaronder schilderen, tekenen, grafiek, beeldhouwen, moderne mediakunst, theater, dans, muziek en zang, fotografie, film, architectuur, literatuur en poëzie’

Dat is al gelijk een definitie waar ik het niet mee eens ben. Wat is mooi en betekenisvol en wie bepaald dat? Dat zijn zulke subjectieve begrippen dat ik er in een definitie eigenlijk niet veel mee kan. En kan kunst niet lelijk en betekenisloos zijn? Ik denk het wel. Het woordenboek komt met: ‘het vermogen om schoonheid te scheppen en esthetisch genot op te wekken’. Wat dus alleen naar mooi verwijst en betekenisvol zelfs weglaat.

Toen ik in de jaren negentig van de vorige eeuw kunstgeschiedenis studeerde, moest ik verplicht een vak volgen over precies deze vraag: wat is kunst? Ik herinner me het als een onbegrijpelijk vak, met een onbegrijpelijk boek erbij. Ik heb het nog in de kast staan: Definitions of art geschreven door Stephen Davies. Als ik erdoor blader, zie ik potloodstrepen in de kantlijn staan. Ik heb het ooit wel echt aandachtig gelezen…

Wat ik me vooral herinner is dat er heel veel verschillende definities van kunst zijn. Er is vaak geprobeerd om te beschrijven wat kunst is. De meeste theorieën vond ik indertijd zo filosofisch en ingewikkeld, dat ik er maar eentje onthouden heb: ‘Kunst is kunst als de maker ervan zegt dat het kunst is.’ Deze definitie heeft als voordeel dat er geen subjectieve begrippen in staan. EN het is een hele simpele definitie, die simpel is toe te passen. Hij heeft me heel lang gediend.

Alleen merk ik dat ik deze definitie de laatste tijd toch wat vind wringen. Niet alles wat ik op internet gelabeld zie als ‘kunst’, zou ik zelf zo noemen als ik het gemaakt had. Sterker nog: ik zou nog steeds het meeste wat ik maak geen kunst noemen. Vaak zijn het ‘probeersels’. Blijkbaar vind ik dus ook dat kunst ook moet voldoen aan een aantal universele (?) kwaliteiten.

Wat me dan weer terug brengt naar dat boek van Stephen Davies. Ik ben eigenlijk wel heel benieuwd. Welke andere definities zou je kunnen gebruiken? En helpen die me verder? Helpt die kennis me ook om mijn eigen werk te beoordelen?

Dus… dit is mijn plan: ik ga Davies opnieuw lezen en iedere definitie aan jullie uitleggen in een blog. Op die manier moet ik dus wel echt goed begrijpen wat ik lees en dan zal er allicht meer blijven hangen dan de vorige keer dat ik het boek las. Ik ga gewoon bij hoofdstuk 1 beginnen en me theorie voor theorie door het boek heen werken. Dat wordt de volgende keer hoofdstuk 1: Weitz’s Anti-essentialism. Geen idee wat dat is. Eerst maar eens lezen 😉

Ben je benieuwd naar de verschillende definities van kunst? Klik hier als je verder wilt lezen.